Transport konwojowany bez nadzoru ?

Ustawa o Krajowej Administracji Skarbowej nie stanowi przykładu poprawnej legislacji. Mogli się o tym przekonać przedsiębiorcy świadczący usługi transportu międzynarodowego, których przewozy zostały zatrzymane na granicy w Świecku, a organ celno-skarbowy zarządził konwojowanie przewozu towarów do miejsca przeznaczenia towarów na terenie Polski, na koszt przewoźnika.

Formalno-prawne aspekty stosowania nowych przepisów ustawy o KAS były przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie, który podjął rozstrzygnięcie ważne nie tylko z punktu widzenia podatnika – przedsiębiorcy, ale także z punktu widzenia organów skarbowych i ustawodawcy.

Zgodnie z art. 67 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U.2016.1947) naczelnik urzędu celno-skarbowego może zarządzić na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej konwój towarów w przypadku wystąpienia przesłanek określonych w tym przepisie. Decyzja taka jest natychmiast wykonalna po jej doręczeniu kierującemu pojazdem.

Na początku lipca 2017r. firma transportowa otrzymała taką decyzję, w której Naczelnik Lubuskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gorzowie Wielkopolskim m.in.:

  • Zarządził na terytorium Rzeczpospolitej Polski konwój wskazanych w decyzji towarów,
  • Zobowiązał przewoźnika, aby przejazd wskazanego pojazdu wraz z towarem na terytorium Polski odbył się pod osłoną wyspecjalizowanej jednostki działającej w zakresie ochrony i mienia, wynajętej przez przewoźnika.

W treści decyzji zawarte zostało pouczenie o tym, że stronie przysługuje prawo do złożenia odwołania do dyrektora Izby Administracji Skarbowej (IAS) w Zielonej Górze. Przewoźnik skorzystał z tego prawa i złożył odwołanie, w którym kwestionował m.in. podstawę prawną jej wydania oraz nieuzasadnione obciążanie kosztami przewoźnika a w konsekwencji zatrzymanie nie tylko przewożonego towaru, ale także środka transportu należącego do przewoźnika.

Przewoźnik nie zgadzał się na poniesienie kosztów konwojowania (kilka tysięcy złotych) w związku z czym ciągnik siodłowy wraz z kontenerem zawierającym towary nie mógł kontynuować pierwotnie zaplanowanej trasy przejazdu. Dodatkowo w oczekiwaniu na rozpatrzenie odwołania (które nastąpiło dopiero po dwóch miesiącach) firma transportowa nie mogła korzystać z własnego środka transportu oraz narażała się na konieczność zapłaty kary umownej za opóźnienie zwrotu kontenera do portu w Hamburgu.

Po dwóch miesiącach Dyrektor IAS wydał postanowienie o odmowie rozpatrzenia odwołania, stwierdzając, iż w takim przypadku odwołanie jest niedopuszczalne. Zdaniem Dyrektora IAS w Zielonej Górze przepis art. 67 ustawy o KAS nie zawiera odesłania do rozdziału 15, Działu IV Ordynacji podatkowej, regulującego odwołania i stanowiącego konkretyzację zasady dwuinstancyjności poprzez określenie przedmiotu i podmiotów uprawnionych do wniesienie odwołania i wskazanie organu podatkowego uprawnionego do rozpatrzenia tego odwołania.

W tej sytuacji przewoźnik złożył skargę na postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim, nie zgadzając się aby istotny z punktu widzenia przedsiębiorcy i podatnika zakres działania organów administracji skarbowej pozostawał poza jakąkolwiek kontrolą zarówno administracyjną jak też sądową.
Po rozpoznaniu sprawy w dniu 18 stycznia 2018r. sygn. akt I SA/Go 451/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie przyznał rację skarżącej spółce i uwzględnił skargę. W ustnym uzasadnieniu Sąd przede wszystkim powołał się w pierwszej kolejności na Konstytucję, której art. 31 ust. 3 stanowi, że ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie. Sąd stwierdził, że w rozpatrywanym przypadku nie mamy do czynienia z ograniczeniem wskazanym w ustawie, gdyż ustawa o KAS nie wskazuje wyraźnie, iż w przedmiotowej sytuacji nie przysługuje odwołanie. Sąd wskazał, również, iż ustawa owszem wyłącza możliwość zastosowania Ordynacji Podatkowej w zakresie w jakim mowa jest o odwołaniu, ale nie wyłącza postanowień ogólnych, które wskazują na zasadę dwuinstancyjności postępowania, jako zasadę o znaczeniu fundamentalnym.

Rozstrzygnięcie WSA w Gorzowie Wielkopolskim jest niezwykle ważne zarówno dla firm transportowych jak i organów skarbowych. Oznacza ono, że przewoźnicy mają prawo do obrony swoich interesów, jeżeli uznają, że decyzja organu celno-skarbowego jest dla nich niekorzystna a dodatkowo pozbawiona podstaw prawnych. Uznanie stanowiska organów celno-skarbowych, iż ustawa o KAS nie przewiduje możliwości składania odwołania od decyzji zarządzających konwoje, stanowiłoby niebezpieczny precedens powodujący akceptację stanu prawnego, w którym część decyzji organów administracji publicznej o charakterze władczym pozostawałaby w ogóle poza kontrolą administracyjną w ramach II instancji, a tym samym pozbawiałaby możliwości badania legalności tych działań przez sądy administracyjne.

Cytowany wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim może być także swego rodzaju rekomendacją de lege ferenda dla ustawodawcy, który – jak się wydaje – powinien jak najszybciej w drodze prac legislacyjnych usunąć istotne braki w regulacjach ustawy o KAS. Proces legislacyjny zmierzający do wprowadzenia zmian powinien uwzględnić analizę stosowania tych przepisów prawa, w tym ocenę czy dotychczasowe uregulowania prawne w należyty sposób pozwalają na osiągnięcie celów ustawodawcy.

Sam fakt braku w ustawie o KAS zapisów o możliwości odwołania od decyzji o konwojowaniu nie jest jedynym uchybieniem. Niezwykle kontrowersyjny jest przepis art. 67 ust. 3 ustawy o KAS, który stwierdza, że koszty konwoju ponoszą solidarnie przewoźnik i nadawca towaru. W tym przypadku doszło do sytuacji, w której w szeroko pojętej sferze prawa publicznego dokonano rozstrzygnięć w zakresie prawa prywatnego, naruszając m.in. zasadę swobody kształtowania umów cywilnoprawnych przez przedsiębiorców. Taką ingerencję w relacje podmiotów prawa prywatnego należy ocenić krytycznie, tym bardziej, że wśród przesłanek upoważniających organy celno-skarbowe do zarządzenia konwoju brak jest takich, które odnosiłyby się do przedsiębiorcy świadczącego usługi transportowe. Wprowadzenie przez ustawodawcę przepisu o solidarnej odpowiedzialności przewoźnika za koszty konwojowania stanowi nieuprawnione przenoszenie na przewoźnika kosztów, które winny być przypisane co do zasady właścicielowi przewożonego towaru, tj. nadawcy towaru lub odbiorcy towaru. Ogólnie sformułowany przepis o solidarnej odpowiedzialności rodzi w praktyce spory między przewoźnikiem i nadawca towaru, co do zakresu ponoszenia kosztów przez obydwie strony.

Potrzeba zmian legislacyjnych ustawy o KAS w powyższym zakresie jest tym bardziej uzasadniona, iż – jak wskazuje praktyka – także organy celno-skarbowe mają problemy w skutecznym i sprawnym stosowaniu przepisów tej ustawy przy wydawaniu decyzji o konwojowaniu transportu towarów.

dr Wiesław Pomorski
doradca podatkowy
Pomorski Doradztwo podatkowe sp. z o.o.

 

Szkolenia

Grupa POMORSKI oferuje usługi szkoleniowe dla firm, spółek prawa handlowego oraz jednostek samorządu terytorialnego.

Sprawdź szczegóły

Kontakt

Siedziba firmy
ul. Chałubińskiego 8, p. 38
00-613 Warszawa
tel. +48 (22) 10 22 111
sekretariat@pomorski.pl
Filia
Plac Obrońców Warszawy 2
09-402 Płock
tel. +48 (24) 364 88 88
sekretariat@pomorski.pl

Zaufali nam

  • Alufest
  • Ponzio
  • Alior Bank
  • Orlen Oil

Wszelkie prawa zastrzeżone © 2014 - 2018 Wiesław Pomorski

Nasza strona internetowa używa plików cookies (tzw. ciasteczka) w celach statystycznych, reklamowych oraz funkcjonalnych.

Brak zmiany ustawienia przeglądarki oznacza zgodę na to.

Zrozumiałem
Webpiksel.pl